Yıllar önceydi. Vali Yazıcıoğlunun daveti üzerine Uğurhan TUNÇATA Erzincan’a gelmiş, bazı konularıyla direkt olarak ilgileniyordu. Her ikisininde ruhları şad olsun. Öğretmen evinin yeni açıldığı yıllardı. Sayın TUNÇATA ,  ziraatçi hocamızla biraradaydık.

Tunçata, Ankaradaki Gama inşaatın kurucularından ve ortaklarından olup çok mütevazi bir insandı. Şirketi de mütevazi olup Türkiye’deki vergi rekortmenleri sıralamasında 15. -  20. sıralarda  olup, “isminin açıklanmasını istemeyen bir mükellefimiz”  diye yazılırdı. Yurt dışında çift üniversite okumuş başarılı adımlarla yürümüş, Erzincan kalkınma Vakfının da  kurucu üyeleri arasında yer almıştı.

Rahmetli Uğurhan abi, Erzincan’da atıl bulunan süt fabrikasıyla ilgilenmiş ve faaliyete geçme tarihi belirlenmeye başlamıştı.  Hocamız sordu;

Abi dedi. Erzincan’ERSAN’ı bilirsiniz. Bizde ERSAN’ı yeniden canlandırmayı, diriltmeyi düşünüyoruz.  Ufak bir desteğe ihtiyacımız var dedi. ERSAN hakkında bilgiler verdi.

ERSAN Erzincan Gıda maddeleri San. ve Tic. AŞ ismiyle, 1974 te kurulmuş 1978 yılında bir bölümüyle, 1980 li yıllarda da tüüm birimleriyle faaliyete geçmiş, 6300 ton /yıl kapasiteli  46 kişiyi istihdam etmekte, 21.10.1989 da faaliyeti durdurulmuştur. ( Bu bilgiler Erzincan 1990 ve 1999 yıllıklarından alınmıştır)

Sayın TUNÇATA, ERSAN hakkındaki anlatılanları dinledikten sonra neye ihtiyaç olduğunu sordu. Hocamız bazı makinaların revizyonu ve bakımı gerekli, takriben 30-35 milyar lira gerekli dedi. (Bahsettiği paranın miktarı bugünkü parayla 30-35.000 TL dir.)

-Bak hocam dedi Tunçata. İşe birde öbür tarafından bakalım.

-Tesislerinizde canlı hayvanı kesip satan mezbaha işimi, karkas et mi satacaksınız yoksa işleyip sucuk, pastırma mı yapıp satacaksınız diye sordu.

- Et entegre tesisi olduğundan işlenmiş mamul satışı yapacağız.

Sayın TUNÇATA devamla;

Hoca dedi. Bir sığır kaç kilo diye sordu. Devam ederek kesilmiş ağırlığını 300 kg farzedelim dedi. Hesabı hergün bir sığır kesimi ile yapalım sonra devam ederiz diyerek kağıt kalem çıkardı.  Sığırın kesilmesinden sucuk pastırmanın hazır olduğu döneme kadar kaç gün gerekli diye sordu. Yaklaşık 30-45 gün dendi. Kağıda 45 x 300 kg diye yazdı. Peki dedi. Yıllar sonra ERSAN’ı tekrar diriltip iyasaya girdiniz. Piyasa şartlarına göre satışlar kaç gün vade ile yapılıyor diye sorunca en az 30 gün diye konuşuldu. Diğer firmalardan daha avantajlı olmak için biz malımızı 45 gün vade ile satarsak diğerlerinin önüne geçebiliriz dedi. Kağıttaki 45 i çizip 90 x 300 kg yazdı. Peki dedi. TUNÇATA, pazardan canlı hayvanı daha iyi şartlarda almak veya daha verimli olmasını sağlamak için ne yapmalı hocam diye tekrar sordu. Pirim verip fenni yemle son 20-25 gün besiye çekmeli diye söyleyince, desene canlı hayvana 30 gün önceden parasını verelim yada alıp kendimiz besiye çekelim ki en randımanlı hale getirmiş olalım.

Tekrar kağıt kaleme döndü. 90+30=120 eder dedi. Bir yılın üç te biri. Karkas etin kilosu kaça  hocam diye sordu. O tarihte karkas etin kilosu 14 TL (Bugüne endekslenmiş hali) idi. 300x120x14=504.000 rakamını buldu. Sonra hocamıza dönerek, Hocam söylermisin, ERSAN’ın yıllık kapasitesi nedir. % 60 kapasiteyle çalıştırmak için günlük kaç kg et girmesi gerekir, hesabı yapacağım. Kapasitemiz yıllık 6300 ton % 60 kapasitemizle  3.780 ton eder. Günlük hesap edersek 3.780/360=10,5 ton rakamı bulundu.

Günde 300 kg hayvan alıp, kesip, işlemek satmak ve parasını alınacağı 120 günlük süre için 504.000 TL gerekiyor. Günlük 10 ton işlemek ve satmak için ise 10.000/300=33,3 yani 504.000 TL nin 33 katı bir para lazım dedi. Buda 500.000 x 33=16.500.000 TL eder. O devirdeki rakam 16,5 trilyon lira idi.

Türkiye çapında bir şirket ortağı olan TUNÇATA , hocamıza dönerek; hocam size en az 15 trilyon lira lazım. Bu işletme sermayesini nereden nasıl bulacağını bana izah et, tesisin modernizasyonunu için gereken 35 milyar lirayı ben hediye ederim. Merak etme.

O tarihten sonra nerede bir işletme ve tesisten söz edilse, doğru davranışmıdır bilmem ama;  ilk aklıma gelen bu iş bir yıl nasıl yürütülür sorusu olmaktadır. Tesisi,  arazisini binasını, makine teçhizatını bir tarafa koyup, en az bir yıl işletilmesini aylık gelir gider tablosunda görmek istiyorum.